14 دستاورد حفظ قرآن که زمان و فراموشی حریف آن ها نیستند + فیلم

نظرات موافق و مخالف افراد صاحب نظر درباره موضوع ترویج «حفظ قرآن» با هدف تبیین و نقد درون گفتمانی در سه میزگرد با عنوان کلی «از مطالبه تا تحقق؛ الزامات تربیت 10 میلیون حافظ قرآن» مطرح و به تدریج از طریق سایت و شبکه های اجتماعی ایکنا منتشر می شود.

در میزگرد دوم با عنوان «آیا کیفیت محفوظات حفاظ در ترویج حفظ قرآن مورد نظر است؟» محمدمهدی بحرالعلوم دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن به عنوان کارشناس مجری با حجت الاسلام والمسلمین محمدصادق حق شناس حافظ قرآن و مسئول مؤسسه قرآن پژوهان و همچنین معتز آقایی حافظ بین المللی و عضو شورای ارزیابی حافظان قرآن به گفت و گو پرداخته است که بخش دوم آن از نظر می گذرد:

بیشتر بخوانید؛

بخش نخست میزگرد | کمیت و کیفیت حفاظ قرآن؛ تقابل یا هم افزایی

حجت الاسلام حق شناس: ما دایره حفظ را آنقدر محدود کردیم که فکر می کنیم حافظ یعنی کسی که وقتی هر پرسشی از او می کنیم، او بدون هیچ اشتباهی باید به آنها جواب دهد در صورتی که اینگونه نیست و لذا سؤالی که پرسیده می شود این است که مگر حفظ قرآن تنها برای تحقق این امر بوده است؟

در فرایند حفظ، 14 اتفاق می افتد که همه آنها کیفی است؛ وقتی یک نفر فرایند حفظ را تا آخرین جزء به طور کامل انجام می دهد؛ حتی اگر قرآن را کنار بگذارد باز هم آن 14 اتفاق کیفی برای او افتاده است. به همین دلیل است که اعتقاد دارم کمیت و کیفیت در این مقوله همراه هم هستند و اگر در موارد معدودی و مثلاً 10 درصد همپوشانی نداشته باشد، اما در بالغ بر 90 درصد همپوشانی دارد.

نخستین اتفاقی که در این مسیر می افتد، انس با قرآن است، چراکه یک نفر وقتی یک دور قرآن را حفظ می کند، البته بستگی دارد چه بازه زمانی را به این منظور اختصاص داده باشد که معمولاً بین چهار تا هشت هزار ساعت وقت صرف آن می شود. این امر خود به انس با قرآن منجر خواهد شد.

دومین اتفاق قرائت قرآن است. قرائت قرآن اتفاق بزرگی است که اثر وضعی دارد و میزان کمی قرائت هر چه افزایش پیدا کند، نقل به مضمون فرمایش پیامبر(ص) موجب می شود، کلام خداوند با گوشت و خون او عجین شود.

بحرالعلوم: همه این حرف ها درست؛ حفظ قرآن چنین تأثیرات مثبت و کیفی را بر روی حافظ قرآن می گذارد، اما پیش از ورود شما دو کارشناس به این مقوله و نگاه تخصصی به آن باید دید که عرف جامعه از چه منظری به این مقوله می نگرد؟ تلقی جامعه از حافظ قرآن یک تصور و توقعی در اوج کیفیت و بدون خطا در ارائه محفوظاتشان است.

حجت الاسلام حق شناس: ما به دنبال آن هدایت پذیری فرد و تأثیر قرآن بر روی فرد هستیم؛ تأثیری که بتواند در همه مناسبات زندگی فردی و اجتماعی ورود کند و به این واسطه شاهد رشد جامعه باشیم. اگر مردم جامعه انتظاری غیر از این از فرایندی همچون حفظ قرآن دارند، دلیلش آن است که با دیدگاه ارشادی پیامبر(ص) آشنا نیستند؛ همچنانکه گفته شد [در بخش نخست گفت وگو] نظر آنها درباره مسجد با نظر پیامبر(ص) مخالف است. شخصاً از بسیاری از افراد این پرسش را داشتم که دلیل ساخت مسجد را بازگو کنند و همگی گفتند برای برپا داشتن نماز در حالی که چون با آیات و روایات آشنایی کامل را ندارند، هیچ کدام از آنها نگفتند که اساساً مسجد برای آموزش قرآن است.

var player = videojs('player_619995_4434283',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4434283',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4434283"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4434283"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })();

حفظ قرآن مشکل روخوانی و روانخوانی را حل می کند

سومین اتفاق در این مسیر اصلاح روخوانی و روانخوانی فرد است؛ این امر همان مقوله ای است که آموزش و پرورش طی 12 سال تحصیلی به دنبال تحقق آن بود، اما سرآخر با این امر مواجهیم که 90 درصد دانش آموزان فاقد توانایی در زمینه روخوانی قرآن هستند، اما در سایه حفظ و نشر و گسترش آن شاهد هستیم که مشکل روخوانی و روانخوانی قرآن نیز رفع خواهد شد.

اما چهارمین اتفاق کیفی در مسیر حفظ که بسیار مهم است، ترجمه است و فردی که یک دور، قرآن را با استفاده از روش های اصولی حفظ کرده باشد، حداقل بین 80 تا 90 درصد ترجمه قرآن را نیز فراگرفته است.

از آنجایی که اینجانب تحصیلاتم مرتبط با علوم قرآنی است و مدرک دکترا در این زمینه را نیز دارا هستم در مقطعی شاهد بودم که دوستان مسئول برای دانشجویان کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، رشته روخوانی و روانخوانی را منظور کرده اند! ابتدا به این امر اعتراض داشتم، چرا که تصور می کردم دانشجویانی در این سطح نیاز به گذراندن چنین واحدی را ندارند، اما متأسفانه در عمل شاهد بودم اکثریت آنها فاقد این توانایی بودند. کسی که حافظ قرآن می شود علاوه بر برطرف شدن مشکل روخوانی و روانخوانی؛ در زمینه ترجمه نیز به تبحری در حد فضلای طلاب می رسند؛ منظور طلابی است که حداقل 10 سال مشغول خواندن دروس حوزوی بودند وگرنه که طلاب سطوح پایین با ترجمه تنها در حد عادی آشنا هستند.

استناد به آیات از سوی حافظ در محاورات روزمره

پنجمین اتفاق کیفی در مسیر ترجمه موضوع مفاهیم است؛ حافظ قرآن با مفاهیم عمده قرآن آشناست و ششمین گام نیز حفظ موضوعی است. از نزدیک با برخی از دوستانی که در مسیر حفظ قرآن قرار گرفته اند، شاهد بودم که آنها در جلسات خودشان و حتی در محاورات شان، مثلاً در یک بحث یک ساعته به 40 تا 50 آیه استناد می کنند.

تسلط بر نکات تفسیری از دیگر دستاوردهایی است که حافظ به آن نایل می شود و نکته حائز اهمیت آن است که تسلط آنها بر روی نکات تفسیری خیلی خاص است و مثلاً متوجه این موضوع می شوند که هر کجای از قرآن که واژه «کذلک» آمده است، خداوند در آن فراز به یکی از قوانین قرآنی اشاره داشته است.

نکته هشتم، تسلط بر قصص قرآنی است؛ ما حتی وقتی در میان برخی از افراد جامعه قرآنی هستیم لزوماً آنها تسلط به بسیاری از وقایع و قصص قرآن ندارند، اما حافظ قرآن اگر 10 سال پیش حفظ کرده و حتی بخشی از آن را نیز از یاد برده باشد، اما کامل وقایع قرآنی را بیان می کند.

نهمین مزیت و اتفاق مهم، دوستان قرآنی است. بسیاری از روانشناسان می گویند: «بگو با چه افرادی زیستی تا بگویم که کیستی؟» اگر حتی در مورد شخصیت خود فرد اطلاعاتی در اختیار نداشته باشیم اما با شناخت پنج نفر از دوستان حلقه اول می توان به شخصیت خود فرد و سایر دوستان در حلقه های بعدی پی برد. فرد حافظ قطعاً با حلقه ای از دوستان قرآنی یعنی افرادی که دائماً با کلام وحی حشر و نشر دارند، در ارتباط است که در زندگی او بسیار اثرگذارند.

مورد دهم، بحث معلمان قرآن است. اگر هر کسی پنج آیتم را داشته باشد، شخصیت او کامل شکل گرفته است، اینکه چه کتابی می خواند؟ دوستان او چه کسانی هستند؟ معلم او کیست؟ و اینکه آیا لقمه حلال خورده یا خیر؟ طبیعی است که فردی که در راه آموزش و حفظ قرار می گیرد، قطعاً حساسیت ویژه ای روی رزق حلال داشته باشند.

حافظ همواره به عنوان فردی قرآنی در جامعه شناخته می شود

نکته یازدهم وجهه قرآنی است که او به آن دست پیدا می کند؛ فرد حافظ به جهت انس دائمی با قرآن به عنوان فردی قرآنی شناخته شده و هیچگاه میان او و قرآن فاصله ای ایجاد نمی شود و همواره خود را در مواجهه با تشعشعات نورانی و کنف حمایت قرآن می بیند.

دوازدهمین اتفاق اشتغال قرآنی است یعنی اغلب آنها به مشاغلی روی می آورند که بن مایه قرآنی دارد و اگر حتی معلم قرآن نشوند و در دستگاه های اجرایی و دولتی مشغول باشند، حوزه خدمتی آنها حوزه های فرهنگی و قرآنی است.

خانواده قرآنی را باید به عنوان سیزدهمین اتفاق مهم و مثبت برشمرد که در مسیر حفظ قرآن برای افراد پیش می آید. این فرایند در زندگی شخصی و خانوادگی آنها نیز اثر گذاشته و به دنبال اختیار زوجی هستند که او نیز پیشینه قرآنی داشته باشد و حتی فرزندان خود را نیز در مسیری هدایت می کنند تا آنها نیز در این مسیر گام برداشته و در حوزه های مختلف تربیت شوند.

مورد آخر بینش قرآنی است. باورهایشان همگی قرآنی یا مُلهم از قرآن است؛ براین اساس باید گفت که موضوع کیفیت در امر حفظ تنها نظارتی کیفی بر امور فنی و محفوظات حافظ قرآن نیست، بلکه این روند را باید فرایندی دید که منجر به تغییر و تحول افراد در این مسیر می شود.

کمیت در حفظ قرآن هیچگاه در تعارض با کیفیت نیست

توجه به کمیت در کنار کیفیت حفظ قرآن، ناخودآگاه بر روی سیاست گذاری در این مسیر نیز اثر خواهد گذاشت و اگر هر زمان در مورد حفظ قرآن صحبت می کنیم تنها این تمرکز را بر روی کیفیت حافظ قرآن بگذاریم، مسیر اشتباهی را طی خواهیم کرد. تصور کنید که مثلاً در حال حاضر اگر 100 هزار حافظ داشته باشیم، 50 تن از آنها چهره های درجه یک و ممتاز در میان آنها هستند، اما اگر این میزان طبق گفته رهبر شهید به 10 میلیون حافظ ارتقا پیدا کند چه میزان قابل توجهی از حافظان درجه یک را در اختیار خواهیم داشت و لذا هیچگاه کمیت را نباید معارض با کیفیت دانست.

ادامه دارد...

انتهای پیام